मनको स्थिती अनुसार बन्छ जीवनको परिभाषा

 समयसंगै जीवनलाई हेर्न नजर बदलिने रहेछ । मनको स्थिती अनुसार जीवनको परिभाषा बन्ने रहेछ । 

तपाई खुशी भएको बेला मैले जीवनको परिभाषा सोधे भने तपाईले खुशी देखिने गरी जीवनको परिभाषा बताउनुहुनेछ । तपाईको परिभाषामा जीवनप्रति आशावादि, खुशी, आनन्द प्रेम झल्कने छ । तर त्यहि प्रश्न तपाई दुःखी भएको बेलामा सोधियो भने तपाईको जवाफ निरस हुनेछ । तपाईले जीवन व्यर्थ बताउनुहुने छ । 

ठिक यो उदाहरण जस्तै जीवनमा तपाईले गर्ने संगत र तपाईले गर्ने व्यवहार पनि समयसंगै बदलिने रहेछ । समयसंगै तपाईको जीवनशैली, व्यवहार र विचार बदलिदै जान्छन् । मानिसले समयसंगै अनेक रंग देखाउछ । त्यसैले मानीसहरुलाई छेपारोसंग तूलना गर्ने गरिन्छ । तर यो तूलना नकरात्मक तवरले मात्र गर्ने गरिन्छ । 

सायद मानिसले रंग बदलिदैन थ्यो भने नतिजा पहिल्यै थाहा हुन्थ्यो । जसरी कम्प्युटरले सोधेको प्रश्नको जवाफ उहि दिन्छ । कम्प्युटर र मानिसमा यहि त फरक छ । मानिसमा चेतना छ । कहिलेकाहि लय नमिलेको बेला पनि मानविय चेतनाले लय मिलाउछ । सबैथोक सिस्टमले सम्भव भएको भए यो संसार रोवर्टले नै चलाउथ्यो होला । तर संसार चल्नका लागि चेतना चाहिन्छ । 

चेतना हुनु भनेको सधै राम्रो हुनु मात्र होइन । गल्ती गर्नु पनि चेतना हो । मानिसका अनेक विचारहरुका कारण त परिणाम रोचक बन्छ । 

एउटा निर्वाचनको कुरा गरि हेरौ न । निर्वाचनमा उम्मेदवारले जब आसपासमा आफ्नाहरु देख्छ । उसलाई लाग्छ मेरो जीत निश्चित छ । मेरा आफन्तहरु चिनेजानेकाहरु अरु प्रतिष्प्रर्धि भन्दा धेरै छन् । 

जव तपाई तलाउभन्दा टाढाको डाडामा बसेर हेर्नुहुन्छ । त्यो कति फराकिलो कति छ भन्ने कुरा सजिलै थाहा पाउनुहुन्छ । तर जब तपाई आफै पोखरीमा टेक्नुहुन्छ, त्यसको फैलावट तपाईको आँखाले देख्ने जति मात्र थाहा पाउन सक्नुहुन्छ । यतिबेला तपाई पोखरीको आकारको मापन गर्न सक्नुहुन्न । निर्वाचन पनि यस्तै हो । 

निर्वाचनमा कहिलेकाहि राजनीतिक दल (आस्था) चल्छ । दलपछि विचार चल्छ । त्यसपछि क्रमस जात, धर्म लिंग, क्षेत्र हुदैँ निकटता भएका आधारहरुमा चल्छ । यति भन्दाभन्दै मानिसहरु कहाँबाट कहाँ आधार बनाएर छुटिन्छन् पत्तै हुदैन । 

मैले २ वटा निर्वाचनलाई जीवनमा नजिकैबाट हेर्ने महसुस गरे । एउटा नेपालको स्थानिय तहको निर्वाचन र अर्को पत्रकार महासंघको निर्वाचन । स्थानिय तहको निर्वाचनमा जब एउटै दल विभक्त भयो त्यसको फाइदा अर्को सानो दललाई भयो । महासंघको निर्वाचनको मतपरिणाम मिश्रित थियो । केहि उम्मेदवारहरु दलका आधारमा, केहि विचारका आधारमा त केहि लोकप्रियताका आधारमा निर्वाचित भए । 

निर्वाचनले जीवनको एउटा महत्वपुर्ण कुरा सिकाउने रहेछ कि कुटनीतिक बन्न । तपाईको अगाडी दुस्मन उभिएको छ र तपाईले दुस्मन अनुसारको व्यवहार गर्नुभयो भने तपाई काँचो हुनुहुन्छ । तर दुस्मनको अगाडी तपाई सर्पोटर बनेर आफूलाई देखाउनुभएको छ भने तपाई एक कुटनितिज्ञ बन्नुहुने रहेछ । निर्वाचनमा सबैले सबैलाई म तिम्रै हो जस्तै गर्छन् । तर मतदानको समयमा कोहि दल हेर्छन्, कोहि जात, धर्म, क्षेत्र, वर्ग, कोहि विचार । जहाँ धेरैको मत हुन्छ जीत उसैको हुन्छ । 

यो जीवन पनि यस्तै हो । तपाईको वरपर जुन उर्जाको मत धेरै छ, समयले तपाईलाई त्यस्तै बनाउछ । तर तपाईले चाहेको जस्तो सिमित घेरामा सिमित रहदैन । त्यसैले जस्तो परिस्थिती छ त्यसैलाई पार गर्दै अघि बढ्नुस् । खुसी रहनुस् । समयले तपाईलाई आफ्नो लक्ष्यमा पुराएर छाड्ने छ । 

BY NISHU JOSHI

2081 Magh 13 (Jan 26, 2025